Starowiejski skarb

Alina Świeży-Sobel

|

Gość Bielsko-Żywiecki 20/2022

publikacja 19.05.2022 00:00

Późnogotycki drewniany kościół Podwyższenia Krzyża Świętego stoi na wzgórzu w Starej Wsi od 1522 roku i jest dumą parafian. – To także od wielu lat obiekt naszej wspólnej troski, dlatego do każdej rodziny naszej parafii trafiło zaproszenie na jego pięćsetne urodziny – mówi ks. kan. Grzegorz Then, który od 30 lat skutecznie zachęca do troski o świątynię jubilatkę, a także o inne zabytki parafialnej historii.

	Sylwetka budowli widoczna jest z daleka. Sylwetka budowli widoczna jest z daleka.
Alina Świeży-Sobel /Foto Gość

Dziękczynieniu za 500 lat kościoła w sobotę 21 maja o 12.00 przewodniczyć będzie bp Roman Pindel, a w niedzielę 22 maja o 11.00 rozpocznie się jubileuszowa Msza św. z udziałem księży rodaków pod przewodnictwem kard. Kazimierza Nycza, również pochodzącego ze Starej Wsi. Po wspólnej modlitwie przez dwa dni do godzin wieczornych trwać będzie parafialne świętowanie, na które organizatorzy zapraszają także gości. Będą oni mogli obejrzeć z bliska ten piękny Boży dom. Świętowanie odbędzie się z udziałem zespołów muzycznych: Fausystem, Betania, Maksymilianum, orkiestry dętej Starowsianka, ZPiT Tradycja, będą też pokazy Akademii Mażoretek oraz występy uczniów i prezentacja OSP Stara Wieś.

Blask Bożej chwały

Przygotowaniem duchowym do zbliżającego się jubileuszu 500-lecia istnienia kościoła były kazania, które od ubiegłego roku co miesiąc wygłaszał ks. Marek Studenski, wikariusz generalny naszej diecezji. Dzieje świątyni i jej znaczenie dla starowiejskiej wspólnoty podczas odnowienia misji parafialnych ukazywał też ks. Szymon Tracz, diecezjalny konserwator zabytków.

– Parafianie mają świadomość, jak wspaniałą i cenną perłą jest nasz kościół. Bez miłości, jaką otaczają odziedziczony po przodkach Boży dom, nie byłoby ich wytrwałych starań o jego jak najlepszy stan. Dlatego też cieszą się z każdego zachowanego z dawnych wieków elementu wyposażenia wnętrza, z każdego detalu – podkreśla proboszcz. – Są to wszak świadectwa wielowiekowej tradycji wiary, a przecież trzeba pamiętać, że nasza zabytkowa świątynia najprawdopodobniej jest już drugą w starowiejskiej parafii, erygowanej dwa wieki wcześniej.

O poprzednim kościele w Starej Wsi mówią dokumenty z XIV wieku. Bryła obecnego powstała w 1522 r. i z tego czasu pochodzi też znaczna część wyposażenia: obrazów, rzeźb, ołtarzy, a także cenna polichromia.

Do zbliżającego się jubileuszu przygotowania rozpoczęły się tu wiele lat wcześniej. Jak wspomina ks. kan. Then, zaczęło się od… eternitu pokrywającego dach drewnianego kościoła. – Tak stary zabytek zawsze wymaga konserwacji, a tu doszło niezbyt szczęśliwe rozwiązanie z poprzednich epok. Zaczęliśmy więc w 2008 r. od przywrócenia dawnego pokrycia dachu drewnianym gontem. To był początek serii różnorakich prac, którym towarzyszyły odkrycia cennych zabytków, w tym starej polichromii. Stopniowo pod okiem konserwatorów kościół odzyskiwał dawny blask – mówi ks. Then.

O tym, że starania przyniosły dobry efekt, najlepiej świadczyło przyznane parafii w Starej Wsi w 2018 r. wyróżnienie w ogólnopolskim konkursie Zabytek Zadbany, organizowanym przez Narodowy Instytut Dziedzictwa. Komisja konkursowa doceniła kompleksową i staranną konserwację świątyni oraz prace budowlane wykonane tradycyjnymi metodami ciesielskimi.

W ostatnich latach do nagrodzonego kościoła zaglądają nie tylko uczestniczący tu w codziennej modlitwie parafianie, lecz także liczni goście, których przyciąga perspektywa niezwykłego spotkania z historią, zapisaną w drewnianej świątyni i w skarbach średniowiecznej sztuki sakralnej.

Parafialne muzeum

Taka instytucja okazała się konieczna, kiedy parafianie wraz z proboszczem spostrzegli, jak wiele prawdziwych skarbów przeszłości, które nie mieszczą się w kościele i na starej plebanii, wymaga troski i zasługuje na to, by można je było obejrzeć. Dlatego powstał nowy budynek probostwa, a w nim parafialne muzeum, w którym eksponowane są odnalezione podczas remontu kościoła stare figury, obrazy, ornaty, krucyfiksy, kielichy mszalne, relikwiarze i księgi. Jest tu konfesjonał, który niegdyś ustawiony był w starowiejskim kościele pod ścianą w prezbiterium. Na zachowanych starych fotografiach sprzed kilkudziesięciu lat widać, że udający się do spowiedzi mężczyźni musieli obejść ołtarz od tyłu, żeby dojść do konfesjonału. Za każdym znajdującym się tu nawet drobnym przedmiotem kryje się ciekawa historia, jakiś istotny wątek parafialnej przeszłości.

Ekspozycja bogatego dziedzictwa historycznego i sakralnego odnowionej drewnianej świątyni zatytułowana została „Sacrum i profanum”, gdyż dokumentuje także dzieje tego, co wraz z wiarą kształtowało dusze i serca parafian ze Starej Wsi: dzieje małej ojczyzny i patriotycznego zaangażowania pokoleń. Jest więc także kolekcja pamiątek powstańczych walk i dokonań obrońców ojczyzny. Wymowne dopełnienie stanowi krzyż, wzniesiony niedaleko kościoła dla uczczenia powstańców z 1863 roku.

W 2000 roku wzniesiono nowy górujący nad miejscowością krzyż, by w nowym tysiącleciu pełnił funkcję przewodnika dla następnych pokoleń.

Wszystkie parafialne zabytki będzie można zobaczyć podczas jubileuszowego świętowania.

Wiara na dziś i na jutro

ks. kan. Grzegorz Then:

– Dziękujemy za 500 lat istnienia naszego kościoła, ale zbliża się wkrótce jeszcze ważniejsza rocznica: za osiem lat przypadnie bowiem pięćsetna rocznica jego konsekracji. Jedną z największych niespodzianek odkrywania tajemnic przeszłości naszego kościoła okazała się cynowa ampułka, o której długo myśleliśmy jako o starym naczyniu. Tymczasem okazała się relikwiarzem, skrywającym relikwie świętych współpatronów świątyni i parafii, a jednym z nich jest Michał Archanioł, do którego od kilku lat codziennie modlimy się podczas Mszy św. Chcemy na nowo go odkryć także podczas rekolekcji, które w kościele w Starej Wsi poprowadzą księża michalici.